ડૉ. શરદ ઠાકર: તો પછી સમજાવ કે હું શી રીતે તૂટી ગયો
Source: Doctor Ni Diary, Dr Sharad Thakar
‘મેં પેપર્સ પર સહી તો કરી આપી, પણ તોયે ડોક્ટરો ઓપરેશન શરૂ કરતા નથી. કહે છે કે પેશન્ટના શરીરમાં હિમોગ્લોબિન ખૂબ ઓછું છે. પહેલાં એક બોટલ લોહીની વ્યવસ્થા કરી લાવો. પછી જ ઓપરેશન થઈ શકશે. ચાલુ ઓપરેશને જો વધુ પડતું લોહી વહી જાય તો દરદીનો જીવ જઈ શકે તેમ છે.’
જામનગરની એમ. પી. શાહ મેડિકલ કોલેજની બોયઝ હોસ્ટેલ. રાત્રિના નવ વાગ્યાનો સમય. જનક પંડિત નામના ઓગણીસ વર્ષના મેડિકલ સ્ટુડન્ટના કમરાનાં બારણાં પર કોઈનો હાથ પડવાનો અવાજ ઊઠે છે. સેકન્ડ એમ.બી.બી.એસ.માં ભણતો જનક હાથમાં પકડેલું પેથોલોજી વિષયનું જાડું થોથું બાજુ પર મૂકીને ઊભો થાય છે. બારણું ખોલે છે. સામે એક સંસ્કારી પુરુષ ઊભેલો છે; પણ એ અજાણ્યો લાગે છે. જનક એના ચહેરામાંથી પરિચયનો અણસાર પકડવાનો પ્રયત્ન કરે છે, પણ સફળતા મળતી નથી.
‘કોનું કામ છે?’ જનક બારણામાં જ ઊભો રહીને પૂછે છે.‘જનક પંડિતનું. તમે જ?’ આગંતુક શિષ્ટ ભાષામાં વાત કરે છે. જનક હા પાડે છે. તરત પેલો વાતનો તંતુ આગળ વધારે છે, ‘તમારું બ્લડ ગ્રૂપ ઓ-નેગેટિવ છે?’ જનક એનો જવાબ પણ હકારમાં આપે છે. હવે પેલા પુરુષની આંખોમાં આજીજી અંજાઈ જાય છે. પોતાનાથી ઉંમરમાં પંદરેક વર્ષ નાના એવા આ વિદ્યાર્થીની સામે એના હાથ જોડાઇ જાય છે અને વાણી બની જાય છે વિનંતી, ‘જનકભાઈ, મારી પત્નીને અત્યારે ડિલિવરી માટે ગાયનેક વિભાગમાં દાખલ કરેલી છે. ડોકટોર કહે છે કે એની નોર્મલ ડિલિવરી થવાની કોઈ જ શક્યતા નથી. સિઝેરિયન જ કરવું પડશે.
‘ડોક્ટરો સાચું અને યોગ્ય જ કહેતા હશે. એમનું કહેવું માની જાવ. ઓપરેશન માટે સહી કરી આપો.’ જનક જાણતો હતો કે ગાયનેક વિભાગના ડોક્ટરો કેટલા હોશિયાર અને નિષ્ઠાવાન હતા. આ કોઈ ખાનગી મેટરનિટી હોમ નહોતું. જ્યાં સિઝેરીયન કરવા પાછળનો હેતુ તબીબી કારણો સિવાયનો પણ બીજો કોઈ ધારી શકાય. આ તો દાયકાઓથી સૌરાષ્ટ્રભરમાં મશહૂર મનાતી ઇરવિન હોસ્પિટલ હતી (થોડાંક વર્ષોથી એનું નામ બદલીને ગુરુ ગોવિંદસિંહ હોસ્પિટલ કરી દેવાયું છે).
‘સહી તો કરી આપી, પણ તોયે ડોક્ટરો ઓપરેશન શરૂ કરતા નથી. કહે છે કે પેશન્ટના શરીરમાં હિમોગ્લોબિન ખૂબ ઓછું છે. પહેલાં એક બોટલ લોહીની વ્યવસ્થા કરી લાવો. પછી જ ઓપરેશન થઈ શકશે. ચાલુ ઓપરેશને જો વધુ પડતું લોહી વહી જાય તો દરદીનો જીવ જઈ શકે તેમ છે.’‘તો બ્લડની વ્યવસ્થા કરી નાખો; રાહ કોની જુઓ છો?’ જનકે પૂછ્યું.
‘તમારી.’ પુરુષ સહેજ હસ્યો. પહેલી વાર એની તંગ મુખ-રેખાઓ જરા ઢીલી પડી, ‘મારી પત્નીનું, બ્લડ ગ્રૂપ ‘ઓ-નેગેટિવ’ છે. તમે તો જાણો જ છો કે આ એક ‘રેર’ પ્રકારનું બ્લડ ગ્રૂપ છે. પૂરા જામનગરમાં આવું ગ્રૂપ ધરાવતા માંડ પાંચ-પચાસ માણસો મળી આવે. તકલીફ એ વાતની છે કે એમને શોધવા શી રીતે? ઘણા લોકોને તો પોતાના બ્લડ ગ્રૂપની ખુદને જ ખબર હોતી નથી.’
હવે જનક હસ્યો, ‘તો પછી તમે મને કેવી રીતે શોધી કાઢ્યો?’જવાબમાં પગેરું મળી ગયું. આ ઘટના ૧૯૭૧ની છે. એ સમયે કોલેજોમાં એન.એસ. એસ.ની હવા જામેલી હતી. એન.એસ.એસ. એટલે રાષ્ટ્રીય સેવા યોજના. એના એક ભાગ અંતર્ગત થોડાક સમય પહેલાં જ સેકન્ડ એમ.બી.બી.એસ.માં ભણતા તમામ વિદ્યાર્થીઓના લોહીનું ગ્રૂપ જાણવા માટે પરીક્ષણનો કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. એમાં એક્સો સત્તાવન વિદ્યાર્થીઓમાંથી એકલા જનકનું બ્લડગ્રૂપ ‘ઓ નેગેટિવ’ નીકળ્યું હતું.
એ દિવસે જ મિત્રોએ એને ચેતવ્યો હતો, ‘જનક, હવે તારે ખૂબ સાચવવું પડશે. તારું બ્લડ ગ્રૂપ જવલ્લે જ જોવા મળે છે. ભવિષ્યમાં જો તને કોઈ અકસ્માત, ઈજા કે બીમારી થાય અને લોહીના બાટલા ચડાવવાની જરૂર ઊભી થાય તો તકલીફ પડી શકે છે. એવું પણ નથી કે ‘ઓ નેગેટિવ’ ગ્રૂપનું લોહી ન જ મળે, પણ એ માટે તારા જેવા જ ગ્રૂપના રક્તદાતાઓનાં નામ-સરનામાં તારે જાણી રાખવા જોઇએ.’આ સાંભળીને જનક ચિંતામાં પડીગયો હતો. ગભરાયો પણ ખરો. હોસ્ટેલમાં રહેતો બહારગામનો વિદ્યાર્થી જામનગર શહેરમાં એને ‘મેચ’ આવતા રક્તદાતાઓની જાણકારી મેળવવા ક્યાં ક્યાં જાય?
પણ એ પહેલાં તો આ અજાણ્યા પુરુષે જ જનકને ખોળી કાઢ્યો. જનકે પૂછ્યું ત્યારે એનું નામ જાણવા મળ્યું. સુરેશ પતિનું નામ. સુહાસી પત્નીનું નામ. પૈસે ટકે સુખી ઘર. મૂળ તો પ્રાઇવેટમાં જ પ્રસૂતિ માટે ગયેલાં; પણ ઓપરેશનની જરૂર ઊભી થઈ એટલે ખાનગી ડોક્ટરે જ બ્લડ ગ્રૂપના કારણે ઇરવિનમાં ધકેલી દીધાં હતાં.ત્યાંની બ્લડ બેન્કમાંથી એન.એસ.એસ.ની યાદીમાંથી જનકનું નામ મળી આવ્યું. મેડિકલ હોસ્ટેલ નંબર સાત. રૂમ નંબર પણ સાત.
જનક એક પણ શબ્દની આનાકાની વગર તૈયાર થઈ ગયો. સુરેશભાઈની સાથે જ નીકળી પડ્યો. બ્લડ બેન્કમાં પહોંચી ગયો. ત્યાં સદ્ભાગ્યે પેથોલોજી વિભાગના ડૉ.જોશીસાહેબ હાજર હતા. એમણે જનકને જોઈને પૂછ્યું, ‘અરે, જનક તું? તારે રક્તદાન માટે આવવું પડ્યું? સરસ વાત છે. માનવતાનું કામ છે, પણ મારી સલાહ છે કે તું બ્લડ ડોનેટ કરે તે પહેલાં પેશન્ટનાં નજીકના સગાંસંબંધીઓનાં બ્લડ ગ્રૂપ તપાસી લઈએ. બીજું તો કંઈ નહીં, પણ ભવિષ્યમાં બીજા કોઈ જરૂરતમંદ દરદીઓને જરૂર પડે તો એમાંથી કોઈને બોલાવી શકાય.’
ડૉ. જોશીની વાત તદ્દન વાજબી હતી. સુહાસીબે’નની આજુબાજુ પંદર-વીસ જણાંનો જમેલો જામેલો હતો. એ તમામને પરીક્ષણ માટે લેબોરેટરીમાં લઈ જવામાં આવ્યા. સ્વાભાવિક પણે જ શરૂઆત સુરેશભાઈથી કરવામાં આવી.સુરેશભાઈનો રિપોર્ટ જોઈને ડૉ. જોશી ઊછળી પડ્યા, ‘ઓહ, નો! વ્હોટ એ પ્લેઝન્ટ કોઇિન્સડેન્સ? હસબન્ડ અને વાઇફ બંનેનાં બ્લડગ્રૂપ એક્સરખાં જ છે. હવે જિંદગીભર એમને બહારના કોઈ રક્તદાતાની ગરજ નહીં પડે. ભવિષ્યની વાત શા માટે કરીએ? આજે અને અત્યારે જ બીજા કોઈની જરૂર નથી. સુરેશભાઈ, અભિનંદન! તમારી પત્નીનો જીવ હવે તમે પોતે જ બચાવી શકશો. આવી જાવ આ ટેબલ ઉપર. તમારું બ્લડ લઈ લઈએ. તમે આ ભલા વિદ્યાર્થીને હવે છુટ્ટો કરો એટલે એ હોસ્ટેલમાં જઈને એનું ભણવાનું પાછું શરૂ કરી શકે.’
ધારણાથી વપિરીત સુરેશભાઈના ચહેરા ઉપર આષાઢી વાદળ જેવી શ્યામલતા છવાઈ ગઈ. લોહી આપવાની વાત એમને જરા પણ પસંદ ન આવી. એ જનકનો હાથ ઝાલીને દૂરના ખૂણામાં ખેંચી ગયા, ‘દોસ્ત, તું આ સાહેબની વાતમાં આવી ન જતો. લોહી તો તારે જ આપવાનું છે. તું કહે તો હું અઢીસો-ત્રણસો રૂપિયા ચૂકવી દેવા તૈયાર છું, પણ...‘હું વેપારી નથી, વિદ્યાર્થી છું. લોહી વેચતો નથી. હું લોહીનું દાન કરીશ. જરૂર કરીશ, પણ પહેલાં એ કહો કે તમને પોતાને શો વાંધો છે?’ જનકે જરા કડક અવાજમાં પૂછ્યું.
‘તમે સમજતા કેમ નથી, યાર? હું જો મારું લોહી મારી પત્નીને આપું, તો પછી અમે લોહીનાં સગાં થઈ જઈએ કે નહીં? પછી તો અમે ભાઈ-બહેન થઈ ગયાં કહેવાઈએ. એના કરતાં તો લોહી ન આપવું એ જ બહેતર ગણાય.’‘તમે મૂર્ખ છો. રક્તદાનથી તમે ‘માણસ’ થયા કહેવાશો, તમારી પત્નીના ભાઈ નહીં. હવે બીજી વાત. ધારો કે હું પણ લોહી આપવાની ના પાડી દઉં અને તમારી પત્ની મૃત્યુ પામે તો તમને પોસાશે?’ જનકે હિંમતભર્યો સવાલ ફેંકયો.
‘કેમ નહીં?’ મારી જ્ઞાતિમાં બીજી પત્ની મળતાં જરાયે વાર નથી લાગતી. મને તો સુહાસીનું બારમું પતે એ પહેલાં જ બીજું બૈરું મળી જાય તેમ છે. મારી કમાણી સારી છેને!’ સુરેશભાઈની ડોક ગર્વથી ઊંચી થઈ ગઈ. જનક સમજી ગયો કે સામે ઊભેલો ‘માણસ’ પતિ નથી, પણ માત્ર પુરુષ છે. અને પુરુષ જ છે, મર્દ નથી. એણે રક્તદાન કરી દીધું. સુહાસી બચી ગઈ.બીજા દિવસે સુહાસીએ ખાસ ઇચ્છા વ્યક્ત કરી, ‘મારે મારો જીવ બચાવનાર ભાઇનાં દર્શન કરવાં છે.’ સુરેશભાઈ જનકને બોલાવી લાવ્યા.
સુહાસીએ કહ્યું, ‘ભાઈ, તારો ખૂબ ખૂબ આભાર. જોકે તું નજીકમાં હતો એટલે તને તકલીફ આપવી પડી; નહીંતર તારા બનેવી પાતાળમાંથીયે રક્તદાતાને શોધીને હાજર કરી દેત. એમના હાથ બહુ લાંબા છે.’જનકને બોલવું હતું, ‘એના હાથ લાંબા હશે, પણ હૃદય બહુ સાંકડું છે. એ તને જીવનભર ખબર નહીં પડવા દે કે એનું પોતાનું બ્લડ ગ્રૂપ ઓ નેગેટિવ છે. એનો રિપોર્ટ જ એ પાતાળમાં ભંડારી દેશે.’ પણ બહેનની આંખોમાં ખુશીની ચમક જોઈને એ ખામોશ રહી ગયો.
(શીર્ષક પંક્તિ: ખલીલ ધનતેજવી)
ડોક્ટરની ડાયરી, ડૉ. શરદ ઠાકર
જામનગરની એમ. પી. શાહ મેડિકલ કોલેજની બોયઝ હોસ્ટેલ. રાત્રિના નવ વાગ્યાનો સમય. જનક પંડિત નામના ઓગણીસ વર્ષના મેડિકલ સ્ટુડન્ટના કમરાનાં બારણાં પર કોઈનો હાથ પડવાનો અવાજ ઊઠે છે. સેકન્ડ એમ.બી.બી.એસ.માં ભણતો જનક હાથમાં પકડેલું પેથોલોજી વિષયનું જાડું થોથું બાજુ પર મૂકીને ઊભો થાય છે. બારણું ખોલે છે. સામે એક સંસ્કારી પુરુષ ઊભેલો છે; પણ એ અજાણ્યો લાગે છે. જનક એના ચહેરામાંથી પરિચયનો અણસાર પકડવાનો પ્રયત્ન કરે છે, પણ સફળતા મળતી નથી.
‘કોનું કામ છે?’ જનક બારણામાં જ ઊભો રહીને પૂછે છે.‘જનક પંડિતનું. તમે જ?’ આગંતુક શિષ્ટ ભાષામાં વાત કરે છે. જનક હા પાડે છે. તરત પેલો વાતનો તંતુ આગળ વધારે છે, ‘તમારું બ્લડ ગ્રૂપ ઓ-નેગેટિવ છે?’ જનક એનો જવાબ પણ હકારમાં આપે છે. હવે પેલા પુરુષની આંખોમાં આજીજી અંજાઈ જાય છે. પોતાનાથી ઉંમરમાં પંદરેક વર્ષ નાના એવા આ વિદ્યાર્થીની સામે એના હાથ જોડાઇ જાય છે અને વાણી બની જાય છે વિનંતી, ‘જનકભાઈ, મારી પત્નીને અત્યારે ડિલિવરી માટે ગાયનેક વિભાગમાં દાખલ કરેલી છે. ડોકટોર કહે છે કે એની નોર્મલ ડિલિવરી થવાની કોઈ જ શક્યતા નથી. સિઝેરિયન જ કરવું પડશે.
‘ડોક્ટરો સાચું અને યોગ્ય જ કહેતા હશે. એમનું કહેવું માની જાવ. ઓપરેશન માટે સહી કરી આપો.’ જનક જાણતો હતો કે ગાયનેક વિભાગના ડોક્ટરો કેટલા હોશિયાર અને નિષ્ઠાવાન હતા. આ કોઈ ખાનગી મેટરનિટી હોમ નહોતું. જ્યાં સિઝેરીયન કરવા પાછળનો હેતુ તબીબી કારણો સિવાયનો પણ બીજો કોઈ ધારી શકાય. આ તો દાયકાઓથી સૌરાષ્ટ્રભરમાં મશહૂર મનાતી ઇરવિન હોસ્પિટલ હતી (થોડાંક વર્ષોથી એનું નામ બદલીને ગુરુ ગોવિંદસિંહ હોસ્પિટલ કરી દેવાયું છે).
‘સહી તો કરી આપી, પણ તોયે ડોક્ટરો ઓપરેશન શરૂ કરતા નથી. કહે છે કે પેશન્ટના શરીરમાં હિમોગ્લોબિન ખૂબ ઓછું છે. પહેલાં એક બોટલ લોહીની વ્યવસ્થા કરી લાવો. પછી જ ઓપરેશન થઈ શકશે. ચાલુ ઓપરેશને જો વધુ પડતું લોહી વહી જાય તો દરદીનો જીવ જઈ શકે તેમ છે.’‘તો બ્લડની વ્યવસ્થા કરી નાખો; રાહ કોની જુઓ છો?’ જનકે પૂછ્યું.
‘તમારી.’ પુરુષ સહેજ હસ્યો. પહેલી વાર એની તંગ મુખ-રેખાઓ જરા ઢીલી પડી, ‘મારી પત્નીનું, બ્લડ ગ્રૂપ ‘ઓ-નેગેટિવ’ છે. તમે તો જાણો જ છો કે આ એક ‘રેર’ પ્રકારનું બ્લડ ગ્રૂપ છે. પૂરા જામનગરમાં આવું ગ્રૂપ ધરાવતા માંડ પાંચ-પચાસ માણસો મળી આવે. તકલીફ એ વાતની છે કે એમને શોધવા શી રીતે? ઘણા લોકોને તો પોતાના બ્લડ ગ્રૂપની ખુદને જ ખબર હોતી નથી.’
હવે જનક હસ્યો, ‘તો પછી તમે મને કેવી રીતે શોધી કાઢ્યો?’જવાબમાં પગેરું મળી ગયું. આ ઘટના ૧૯૭૧ની છે. એ સમયે કોલેજોમાં એન.એસ. એસ.ની હવા જામેલી હતી. એન.એસ.એસ. એટલે રાષ્ટ્રીય સેવા યોજના. એના એક ભાગ અંતર્ગત થોડાક સમય પહેલાં જ સેકન્ડ એમ.બી.બી.એસ.માં ભણતા તમામ વિદ્યાર્થીઓના લોહીનું ગ્રૂપ જાણવા માટે પરીક્ષણનો કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. એમાં એક્સો સત્તાવન વિદ્યાર્થીઓમાંથી એકલા જનકનું બ્લડગ્રૂપ ‘ઓ નેગેટિવ’ નીકળ્યું હતું.
એ દિવસે જ મિત્રોએ એને ચેતવ્યો હતો, ‘જનક, હવે તારે ખૂબ સાચવવું પડશે. તારું બ્લડ ગ્રૂપ જવલ્લે જ જોવા મળે છે. ભવિષ્યમાં જો તને કોઈ અકસ્માત, ઈજા કે બીમારી થાય અને લોહીના બાટલા ચડાવવાની જરૂર ઊભી થાય તો તકલીફ પડી શકે છે. એવું પણ નથી કે ‘ઓ નેગેટિવ’ ગ્રૂપનું લોહી ન જ મળે, પણ એ માટે તારા જેવા જ ગ્રૂપના રક્તદાતાઓનાં નામ-સરનામાં તારે જાણી રાખવા જોઇએ.’આ સાંભળીને જનક ચિંતામાં પડીગયો હતો. ગભરાયો પણ ખરો. હોસ્ટેલમાં રહેતો બહારગામનો વિદ્યાર્થી જામનગર શહેરમાં એને ‘મેચ’ આવતા રક્તદાતાઓની જાણકારી મેળવવા ક્યાં ક્યાં જાય?
પણ એ પહેલાં તો આ અજાણ્યા પુરુષે જ જનકને ખોળી કાઢ્યો. જનકે પૂછ્યું ત્યારે એનું નામ જાણવા મળ્યું. સુરેશ પતિનું નામ. સુહાસી પત્નીનું નામ. પૈસે ટકે સુખી ઘર. મૂળ તો પ્રાઇવેટમાં જ પ્રસૂતિ માટે ગયેલાં; પણ ઓપરેશનની જરૂર ઊભી થઈ એટલે ખાનગી ડોક્ટરે જ બ્લડ ગ્રૂપના કારણે ઇરવિનમાં ધકેલી દીધાં હતાં.ત્યાંની બ્લડ બેન્કમાંથી એન.એસ.એસ.ની યાદીમાંથી જનકનું નામ મળી આવ્યું. મેડિકલ હોસ્ટેલ નંબર સાત. રૂમ નંબર પણ સાત.
જનક એક પણ શબ્દની આનાકાની વગર તૈયાર થઈ ગયો. સુરેશભાઈની સાથે જ નીકળી પડ્યો. બ્લડ બેન્કમાં પહોંચી ગયો. ત્યાં સદ્ભાગ્યે પેથોલોજી વિભાગના ડૉ.જોશીસાહેબ હાજર હતા. એમણે જનકને જોઈને પૂછ્યું, ‘અરે, જનક તું? તારે રક્તદાન માટે આવવું પડ્યું? સરસ વાત છે. માનવતાનું કામ છે, પણ મારી સલાહ છે કે તું બ્લડ ડોનેટ કરે તે પહેલાં પેશન્ટનાં નજીકના સગાંસંબંધીઓનાં બ્લડ ગ્રૂપ તપાસી લઈએ. બીજું તો કંઈ નહીં, પણ ભવિષ્યમાં બીજા કોઈ જરૂરતમંદ દરદીઓને જરૂર પડે તો એમાંથી કોઈને બોલાવી શકાય.’
ડૉ. જોશીની વાત તદ્દન વાજબી હતી. સુહાસીબે’નની આજુબાજુ પંદર-વીસ જણાંનો જમેલો જામેલો હતો. એ તમામને પરીક્ષણ માટે લેબોરેટરીમાં લઈ જવામાં આવ્યા. સ્વાભાવિક પણે જ શરૂઆત સુરેશભાઈથી કરવામાં આવી.સુરેશભાઈનો રિપોર્ટ જોઈને ડૉ. જોશી ઊછળી પડ્યા, ‘ઓહ, નો! વ્હોટ એ પ્લેઝન્ટ કોઇિન્સડેન્સ? હસબન્ડ અને વાઇફ બંનેનાં બ્લડગ્રૂપ એક્સરખાં જ છે. હવે જિંદગીભર એમને બહારના કોઈ રક્તદાતાની ગરજ નહીં પડે. ભવિષ્યની વાત શા માટે કરીએ? આજે અને અત્યારે જ બીજા કોઈની જરૂર નથી. સુરેશભાઈ, અભિનંદન! તમારી પત્નીનો જીવ હવે તમે પોતે જ બચાવી શકશો. આવી જાવ આ ટેબલ ઉપર. તમારું બ્લડ લઈ લઈએ. તમે આ ભલા વિદ્યાર્થીને હવે છુટ્ટો કરો એટલે એ હોસ્ટેલમાં જઈને એનું ભણવાનું પાછું શરૂ કરી શકે.’
ધારણાથી વપિરીત સુરેશભાઈના ચહેરા ઉપર આષાઢી વાદળ જેવી શ્યામલતા છવાઈ ગઈ. લોહી આપવાની વાત એમને જરા પણ પસંદ ન આવી. એ જનકનો હાથ ઝાલીને દૂરના ખૂણામાં ખેંચી ગયા, ‘દોસ્ત, તું આ સાહેબની વાતમાં આવી ન જતો. લોહી તો તારે જ આપવાનું છે. તું કહે તો હું અઢીસો-ત્રણસો રૂપિયા ચૂકવી દેવા તૈયાર છું, પણ...‘હું વેપારી નથી, વિદ્યાર્થી છું. લોહી વેચતો નથી. હું લોહીનું દાન કરીશ. જરૂર કરીશ, પણ પહેલાં એ કહો કે તમને પોતાને શો વાંધો છે?’ જનકે જરા કડક અવાજમાં પૂછ્યું.
‘તમે સમજતા કેમ નથી, યાર? હું જો મારું લોહી મારી પત્નીને આપું, તો પછી અમે લોહીનાં સગાં થઈ જઈએ કે નહીં? પછી તો અમે ભાઈ-બહેન થઈ ગયાં કહેવાઈએ. એના કરતાં તો લોહી ન આપવું એ જ બહેતર ગણાય.’‘તમે મૂર્ખ છો. રક્તદાનથી તમે ‘માણસ’ થયા કહેવાશો, તમારી પત્નીના ભાઈ નહીં. હવે બીજી વાત. ધારો કે હું પણ લોહી આપવાની ના પાડી દઉં અને તમારી પત્ની મૃત્યુ પામે તો તમને પોસાશે?’ જનકે હિંમતભર્યો સવાલ ફેંકયો.
‘કેમ નહીં?’ મારી જ્ઞાતિમાં બીજી પત્ની મળતાં જરાયે વાર નથી લાગતી. મને તો સુહાસીનું બારમું પતે એ પહેલાં જ બીજું બૈરું મળી જાય તેમ છે. મારી કમાણી સારી છેને!’ સુરેશભાઈની ડોક ગર્વથી ઊંચી થઈ ગઈ. જનક સમજી ગયો કે સામે ઊભેલો ‘માણસ’ પતિ નથી, પણ માત્ર પુરુષ છે. અને પુરુષ જ છે, મર્દ નથી. એણે રક્તદાન કરી દીધું. સુહાસી બચી ગઈ.બીજા દિવસે સુહાસીએ ખાસ ઇચ્છા વ્યક્ત કરી, ‘મારે મારો જીવ બચાવનાર ભાઇનાં દર્શન કરવાં છે.’ સુરેશભાઈ જનકને બોલાવી લાવ્યા.
સુહાસીએ કહ્યું, ‘ભાઈ, તારો ખૂબ ખૂબ આભાર. જોકે તું નજીકમાં હતો એટલે તને તકલીફ આપવી પડી; નહીંતર તારા બનેવી પાતાળમાંથીયે રક્તદાતાને શોધીને હાજર કરી દેત. એમના હાથ બહુ લાંબા છે.’જનકને બોલવું હતું, ‘એના હાથ લાંબા હશે, પણ હૃદય બહુ સાંકડું છે. એ તને જીવનભર ખબર નહીં પડવા દે કે એનું પોતાનું બ્લડ ગ્રૂપ ઓ નેગેટિવ છે. એનો રિપોર્ટ જ એ પાતાળમાં ભંડારી દેશે.’ પણ બહેનની આંખોમાં ખુશીની ચમક જોઈને એ ખામોશ રહી ગયો.
(શીર્ષક પંક્તિ: ખલીલ ધનતેજવી)
ડોક્ટરની ડાયરી, ડૉ. શરદ ઠાકર
No comments:
Post a Comment